8 OPLOSSINGEN VOOR EEN NEDERLAND ZONDER DAKLOOSHEID
1. Oplossing: Voldoende betaalbare woningen
De meest effectieve manier om dakloosheid uit te bannen, is met voldoende betaalbare woningen. Het tekort aan betaalbare sociale huurwoningen zorgt er al 20 jaar voor dat steeds meer mensen dakloos worden.
De cijfers:
- Tekort van 400.000 woningen, waarvan een groot deel sociaal
- Eind jaren tachtig was 40% van alle woningen sociaal, in 2024 daalde dit naar 24%
- De beleidsambitie van minimaal 30% sociale huur wordt in steeds minder gemeenten gehaald – In 2012 voldeden nog 103 gemeenten aan deze norm (30% van het totaal), in 2023 was dat nog maar in 61 gemeenten (18%) het geval.
Wat kan er nu al:
- Meer betaalbaar bouwen
- Meer doen met bestaande voorraad zoals leegstaande panden omzetten naar zelfstandige woonruimte
- Belemmerende regels afschaffen die samenwonen moeilijk maken, zoals de kostendelersnorm.
2. Oplossing: Urgentie op een woning voor alle dakloze mensen
Een urgentieverklaring geeft voorrang bij het zoeken naar een sociale huurwoning. Gemiddeld 8 jaar wachten op een woning is geen optie als je geen stabiele woonplek hebt. Daarom zijn extra investeringen in betaalbare sociale huurwoningen hard nodig. En ook een andere voorrang binnen het huidige aanbod.
De overgrote meerderheid van dakloze mensen heeft op dit moment géén recht op urgentie. Alle dakloze mensen – ook mensen die in een auto of op de bank van vrienden slapen – verdienen urgentie op een sociale huurwoning.
3. Oplossing: Voldoende inkomen
Een stevig armoedebeleid verkleint het risico op dakloosheid en voorkomt herhaaldakloosheid. Als je structureel niet genoeg hebt om je huur te betalen, ben je één financiële tegenslag verwijderd van dakloosheid. Minimumloon én uitkering moeten toereikend worden.
Anders blijven te veel mensen buiten de boot vallen. Voor jongeren van 18 tot 21 jaar die niet op hun ouders kunnen rekenen, is de optie vaak: óf schulden maken, óf dakloos raken, of eigenlijk, beide.
4. Oplossing: Vroegsignalering
Help mensen met verhoogd risico op dakloosheid – zoals slachtoffers van geweld in afhankelijkheidsrelaties of jongeren in instabiele thuissituaties – vroegtijdig en proactief. Niet na, maar vóórdat ze dakloos worden.
Door vroeg in te grijpen voorkomen we dat een crisis leidt tot dakloosheid. Vergelijkbare preventieve aanpakken hebben in verschillende landen hun waarde bewezen. In Geelong (Australië) daalde het aantal dakloze jongeren in vijf jaar tijd met 40%.
5. Oplossing: Voorkom dakloosheid voor mensen die een instelling verlaten
Mensen die een instelling verlaten – jeugdzorg, een GGZ-instelling of detentie – moeten direct toegang hebben tot stabiele huisvesting. Een veilige basis is essentieel voor een nieuwe start. Want zonder dak boven je hoofd kun je niet aan de toekomst werken. Zonder adres geen uitkering, geen werk, geen opleiding. Alles begint met een thuis.
6. Oplossing: Voorkom huisuitzettingen
Elke huisuitzetting die wordt voorkomen, bespaart veel menselijk leed en maatschappelijke kosten. Mensen verliezen hun huis door schulden die vaak klein beginnen. Ook vertrekken mensen na druk van verhuurders, zonder te beseffen dat zij rechten hebben. Toegankelijke juridische ondersteuning is essentieel om mensen te beschermen. Een huisuitzetting mag niet leiden tot dakloosheid. Als een huisuitzetting onvermijdelijk is, moet er alternatieve huisvesting worden aangeboden.
7. Oplossing: Bescherm arbeidsmigranten
Arbeidsmigranten worden uitgebuit door werkgevers die hun huisvesting koppelen aan hun baan. Verlies je werk, dan verlies je meteen ook je dak boven je hoofd.
Maar het kan anders. Garandeer huisvesting als basisrecht, zodat het beëindigen van een arbeidscontract niet tot dakloosheid leidt. Woonzekerheid zou niet moeten afhangen van de werkgever. Zorg ook voor arbeidsmigranten tot toegang tot het recht en rechtsbescherming. Garandeer laagdrempelige (sociaal-) juridische ondersteuning voor hen.
8. Oplossing: Stop beleid dat dakloosheid verergert
Het uitsluiten van statushouders van urgentie en het strafbaar stellen van ongedocumenteerde mensen maken het probleem groter, niet kleiner. Deze amendementen zijn onlangs door de Tweede Kamer aangenomen, maar nog niet door de Eerste Kamer goedgekeurd.
Statushouders geen voorrang verlenen vergroot voor deze groep het risico op dakloosheid enorm en duwt hen feitelijk richting dakloosheid! Deze discriminerende maatregel zou direct van tafel moeten, zoals de Raad van State in feite ook zegt.
Mensenrechten moeten voor alle mensen gelden. Het criminaliseren van mensen zonder verblijfsvergunning zorgt ervoor dat de meest kwetsbare dakloze mensen uit beeld verdwijnen en geen hulp meer durven zoeken.