Te ‘zelfredzaam’ voor hulp, te kwetsbaar voor de woningmarkt
“Als dakloze mag je GEEN urgentie aanvragen!” Deze onthullende woorden van Corine, alleenstaande moeder van twee kinderen van 15 en 11 jaar, leggen de absurditeit van het systeem bloot. Na haar scheiding begon een odyssee langs tijdelijke verblijfplaatsen, afwijzingen voor urgentie en uiteindelijk een particuliere huurwoning die haar spaargeld langzaam opeet.
De nieuwe Wet Versterking Regie Volkshuisvesting erkent in de huidige vorm alleen mensen in opvangvoorzieningen en mensen die uit instellingen komen als urgent. Mensen die noodgedwongen bij familie verblijven (zonder daar te kunnen inschrijven) tellen niet mee. Corine kreeg geen urgentieverklaring toen ze met haar twee kinderen van plek naar plek trok – ondanks dat ze feitelijk dakloos was. Een systeem dat pas helpt als het al te laat is, faalt in zijn kerntaak – mensen op tijd beschermen – en moet hervormd worden.
Van echtscheiding tot dakloosheid
Corine’s leven nam een drastische wending in februari 2023 toen zij en haar twee kinderen niet langer bij haar ex konden blijven wonen. “De scheiding was op dat moment nog niet helemaal rond en daardoor had ik het financieel krap,” vertelt ze.
Om tot rust te komen trokken ze eerst in een bed and breakfast. Hoewel dit een tijdelijke oplossing was, gaf het hen even ademruimte. In deze periode klopte Corine aan bij het sociaal wijkteam, maar “zij konden en doen niks,” vertelt ze. Na drie maanden moesten ze het bed and breakfast verlaten en stonden ze opnieuw op straat.
Gelukkig waren er vrienden die hen tijdelijk onderdak boden. “Vrienden van ons bieden een tijdelijke oplossing, wij mogen bij hen op zolder intrekken,” vertelt Corine. Deze periode gaf haar meer tijd voor werk en om urgentie aan te vragen voor een woning. Ze ging ervan uit dat ze in aanmerking zou komen omdat ze al een paar maanden officieel dakloos waren en alleen een briefadres hadden.
Het kafkaëske urgentiesysteem
Toen Corine urgentie wilde aanvragen, stuitte ze direct op een onoverkomelijk obstakel. Ik werd verteld “Als dakloze mag je GEEN urgentie aanvragen!” Het systeem dat juist de meest kwetsbaren zou moeten helpen, sluit hen actief uit.
Ze startte opnieuw met de aanvraag, ditmaal om te verkennen of ze wel met een tijdelijk huurcontract urgentie kon krijgen. Op de vraag voor wie en waarom ze urgentie aanvroeg, antwoordde ze: “Voor de geestelijke gezondheid van mijn kinderen onder de 18 jaar.” En de reden? “Ik ben eerlijk en kies ervoor om aan te vinken omdat ik gescheiden ben.”
Na het indienen van het formulier werd ze gebeld. “Tijdens het telefoontje worden er vragen gesteld. “De absurditeit werd compleet toen ze de vraag kreeg of ze zelf de scheiding had veroorzaakt. “Nee, ik heb het niet veroorzaakt maar wel ingesteld. Mijn ex is de veroorzaker, de schuldige.”
De ‘oplossing’ die het systeem haar bood, was de druppel: “Als oplossing geven ze een tip: ga bij je ex wonen. Nou mijn klomp brak.” Uiteindelijk kreeg ze te horen: “Uiteindelijk is het antwoord dat ik de aanvraag kan doorzetten maar dat wordt toch afgewezen dus heeft het geen zin.” Ook een tweede aanvraag eindigde op dezelfde manier. “Ik geef het op,” verzucht ze.
De particuliere woningmarkt als uitweg met haken en ogen
De particuliere woningmarkt bood ook geen uitkomst. “Ook probeer ik het via particuliere verhuurders maar die eisen allemaal een inkomenseis van 3x bruto maand salaris,” vertelt Corine. “Dat kan ik nooit opbrengen dus ook daar kom ik niet verder mee terwijl ik het geld inmiddels wel op de spaarrekening heb staan maar dat telt niet als inkomenseis.”
Na vijf maanden bij het eerste gezin kon het niet meer. “Na 5 maanden geeft het gezin aan dat we moeten vertrekken, ze kunnen het niet meer aan en opnieuw staan we op straat. Voor ons was het ook wel genoeg. Een gezin met drie jonge kinderen, een heel ander leven dan wij hebben en wij ervaarden weinig vrijheid en ruimte.”
Opnieuw waren er mensen die hen opvingen. “Opnieuw zijn er mensen die ons opvangen, daar zijn wij zo dankbaar om. Een ouder echtpaar die ons al heel lang kennen en ons opvangen alsof wij hun eigen kinderen zijn. We hebben meer ruimte en vrijheid en worden overal bij betrokken.”
Een oplossing die langzaam verdampt
Eind 2023 kwam er eindelijk een doorbraak. “In de laatste maanden van 2023 kom ik via via achter een verhuurder die per 2024 een woning te huur heeft en accepteert dat ik de huur betaal van mijn spaarcenten. Daar zitten wij nu nog steeds. Eindelijk een eigen plek, een eigen slaapkamer voor elk, vrijheid en ruimte.”
Maar de oplossing is tijdelijk en financieel niet houdbaar. “Maar, de huur is heel hoog, mijn inkomen te weinig dus elke maand lever ik steeds weer meer spaargeld in om de rekeningen te betalen. Hoe lang…..? Ik weet niet hoe lang we het hier nog volhouden.”
De cirkel lijkt rond: “Eigenlijk moeten we naar een sociale huurwoning maar er wordt nauwelijks urgentie verleend en de wachtlijst is enorm…” Wat gaat gebeuren als het spaargeld van Corine op is en ze weer met haar kinderen bij kennissen moet aankloppen. Krijgt ze dan urgentie? Tenzij de Tweede Kamer instemt om Wet regie aan te passen zodat ALLE dakloze mensen urgentie krijgen op een sociale huurwoning, niet.
Het verhaal van Corine laat zien hoe mensen die “zelfredzaam” worden geacht in een vicieuze cirkel terechtkomen: ze zijn te zelfredzaam voor urgentie, maar te kwetsbaar voor de reguliere woningmarkt. Hun spaargeld en sociaal netwerk houdt hen tijdelijk boven water, maar lost het structurele probleem niet op. Integendeel, het maskeert het en maakt het onzichtbaar. Het kan toch niet de bedoeling zijn dat we mensen pas helpen als ze alles kwijt zijn – hun spaargeld, hun netwerk, en uiteindelijk door alle stress ook hun gezondheid.
Steun onze oproep voor urgentie voor ALLE dakloze mensen!
Corine’s verhaal staat niet op zichzelf. Duizenden mensen in Nederland verkeren in vergelijkbare situaties van verborgen dakloosheid. Ze slapen bij vrienden op de bank of zolder, overnachten in auto’s – zonder erkend te worden als urgent woningzoekenden.
Teken nu onze petitie! om de Tweede Kamer op te roepen de Wet Versterking Regie Volkshuisvesting aan te passen zodat ALLE dakloze mensen volgens de ETHOS Light-definitie in aanmerking komen voor urgentie. Want een huis is geen privilege, maar een recht – ook voor mensen die er alles aan doen om zélf hun problemen op te lossen.