Gevangen in limbo: Waarom verborgen dakloosheid als urgent moet tellen
“Ik vind het schrijnend dat je eerst in een opvang moet verblijven voordat je in aanmerking komt voor urgentie,” zegt Moreno Fernandes (34). “Er zijn zoveel mensen zoals ik die tussen wal en schip vallen.”
Moreno raakt de kern van een fundamentele tekortkoming in de nieuwe Wet Versterking Regie Volkshuisvesting. Deze wet, die bepaalt welke groepen met voorrang een woning kunnen krijgen, erkent in de huidige vorm alleen mensen in opvangvoorzieningen en mensen die uit instellingen komen als urgent.
De meerderheid van dakloze mensen – waaronder mensen die bij vrienden verblijven, in auto’s wonen, of noodgedwongen in antikraakpanden leven – vallen hierdoor buiten de boot.
Wanneer hard werken niet genoeg is
Moreno’s verhaal laat zien hoe zelfs een baan geen bescherming biedt tegen het verliezen van jouw huis. Met een vast inkomen als medewerker bij een GGZ-instelling zou je verwachten dat hij geen woonproblemen heeft. Maar de realiteit is anders.
Alles veranderde toen de gemeente Rotterdam zijn appartementencomplex kocht voor herontwikkeling. Ondanks zijn betrouwbaarheid als huurder kreeg hij te horen dat zijn tweejarig contract niet zou worden verlengd. “Ik heb brieven geschreven, gemaild, geprobeerd te onderhandelen met de projectmanagers, en zelfs juridische stappen proberen te ondernemen,” vertelt hij. “Maar ik had geen poot om op te staan.”
De afgelopen maanden waren een aaneenschakeling van tijdelijke oplossingen: van slapen op de bank bij een vriend, tot verblijven in een out-of-service-kamer van het hotel waar hij werkte, tot zijn huidige situatie in een verwaarloosd antikraakpand. Een situatie waar niemand voor zou kiezen, maar voor Moreno was er geen alternatief.
Urgentie geweigerd: het systeem moet inclusiever
Wat Moreno’s verhaal zo schrijnend maakt, is dat hij – ondanks zijn duidelijke nood – geen aanspraak kon maken op urgentie voor huisvesting. “Ze vertelden me dat ik ‘zelfredzaam’ was omdat ik een baan had en niet letterlijk op straat leefde. Hoe is dat niet urgent genoeg? Ik sliep op de bank van een vriend. Ik had geen plek om thuis te noemen.”
De autoriteiten stuurden hem simpelweg een folder over hoe hij naar een woning kon zoeken – iets wat hij al wanhopig aan het doen was via verschillende huisvestingsplatforms.
De mentale tol van woononzekerheid
Nu verblijft Moreno in een antikraakpand, maar zijn situatie is verre van stabiel. “Het was smerig toen ik aankwam. Ik heb het leefbaar gemaakt, maar het is primitief – oud en koud,” vertelt hij. Het is geen thuis, slechts een tijdelijke plek om te verblijven, met alle onzekerheid van dien.
“Ik leef nog steeds in onzekerheid omdat ik nooit weet hoe lang ik kan blijven,” legt Moreno uit. “Ik was op weg naar een depressie,” bekent hij over de periode dat hij in het hotel woonde waar hij werkte. Ook nu, in zijn antikraakwoning, worstelt hij met de psychologische impact van constante instabiliteit.
Deze voortdurende onzekerheid heeft verstrekkende gevolgen. “Ik durf niet op vakantie te gaan,” zegt hij. “Ik ben bang dat ik terugkom bij een kennisgeving die me een maand of minder geeft om te verhuizen.”
Ook zijn sociale leven is volledig ingestort. “Voorheen deed ik veel game nights, ik kookte voor vrienden, ik had vaak mensen over de vloer. Dat is helemaal weggevallen. Ik ben liever niet thuis dan thuis. Noodgedwongen in een anti-kraakpand kan je natuurlijk ook eigenlijk geen thuis noemen.” De mentale belasting van een leven zonder stabiele woonplek is enorm.
Een droom van stabiliteit
Voor Moreno is de droom simpel: “Een normale woning met betaalbare huur. Mijn eigen plek die ik voor jaren tot een thuis kan maken. Ik zou het naar mijn eigen maken, want ik zou echt daar willen blijven en genieten van mijn eigen stekkie.”
“We moeten vechten voor verandering,” zegt Moreno vastberaden. “Want als we stil blijven, verandert er niets.”
Steun onze oproep voor urgentie voor ALLE dakloze mensen!
Moreno’s verhaal staat niet op zichzelf. Duizenden mensen in Nederland verkeren in vergelijkbare situaties van verborgen dakloosheid. Ze slapen bij vrienden op de bank, wonen noodgedwongen in auto’s of caravans, of verblijven in onzekere antikraak situaties – zonder erkend te worden als urgent woningzoekenden.
Teken nu onze petitie! om de Tweede Kamer op te roepen de Wet Versterking Regie Volkshuisvesting aan te passen zodat ALLE dakloze mensen volgens de ETHOS Light-definitie in aanmerking komen voor urgentie. Want een huis is geen prijs die je moet verdienen. Het is een mensenrecht.
Een thuis is meer dan een dak boven je hoofd. Het is de basis voor een waardig leven. Toch neemt dakloosheid in Nederland toe. Niet omdat mensen daarvoor kiezen, maar als gevolg van de wooncrisis, armoedeproblematiek en het uitblijven van politiek ingrijpen.
Dat accepteren wij niet. #AllesBegintMetEenThuis is een groeiende beweging van organisaties uit alle hoeken van de maatschappij die in actie komen voor verandering. Huisvesting is een grondwettelijk recht. Wij roepen de overheid op om dit recht te garanderen.
Een activatieplatform van Dakloosheid Voorbij om dakloosheid structureel op te lossen in Nederland