“Na twee keer opgeven? Ga nóg een keer langs”
Marc Rakers, Stichting Eropaf!, over het voorkomen van huisuitzettingen
Veertig jaar geleden werkte Marc Rakers in een opvang voor dakloze mensen. Hij dacht: dit moeten we voorkomen. Het is flauwekul om mensen op te vangen – je moet voorkomen dat ze dakloos raken. Dus ging hij onderzoeken hoe mensen dakloos werden. Het antwoord: door huisuitzetting. Die moesten voorkomen worden. En dat is precies wat hij samen met Catelijne Akkermans ging doen.
Hoe ziet jullie methode om dakloosheid te voorkomen eruit?
Ik ben destijds gaan onderzoeken hoe mensen dakloos werden. Ik ben in gesprek gegaan met mensen in de nachtopvang. Daaruit bleek dat dit vaak was als gevolg van een huisuitzetting. Dit moet dus voorkomen worden. We zijn ons hiermee gaan bemoeien en hebben een meldpunt opgezet waar dreigende uitzettingen worden gemeld. Dan gaan we kijken wat er aan de hand is, bemiddelen en soms ruzie maken.Zien jullie verschil tussen de huisuitzettingen van toen en nu?
Niet zozeer in de huisuitzettingen zelf, maar wel in hoe er over wordt gedacht. Destijds dacht men dat de markt alles wel zou regelen, dus ook de woningverhuur. Woningcorporaties werden in plaats van verenigingen, private instellingen en uiteindelijk private bedrijven. Die hadden de neiging om te zeggen: wie niet betaalt, gaat eruit. Die gedachte is in de afgelopen 40 jaar gelukkig wel veranderd. Wij vinden dat corporaties een sociale taak hebben en dat betekent ook: mensen gehuisvest houden. Ook deurwaarders zijn onder druk van de toenemende aandacht voor schulden steeds socialer aan het worden.Merkte je toen al dat je verschil kon maken?
Al snel merkten we dat we vaak veel verschil konden maken en konden voorkomen dat mensen hun huis werden uitgezet. Toen wij begonnen waren er 30.000 geregistreerde huisuitzettingen per jaar. Nu zijn dat er nog 2.500 of 3.000 per jaar.Wat zien jullie als meest voorkomende oorzaken van een dreigende huisuitzetting?
We zien nog steeds dat betalingsachterstanden de grootste reden is. Maar overlast komt helaas ook voor. Het woningbouwbeleid is niet zo effectief geweest en betaalbare woningen zijn vooral geclusterd in bepaalde wijken. Ik ben een groot voorstander van gespikkeld wonen, zoals ze dat in Finland bijvoorbeeld doen, om eventuele overlast te voorkomen.Wat moet er nu nog gebeuren om die laatste huisuitzettingen te voorkomen?
Gemeenten moeten dwingende afspraken maken met woningcorporaties én de gemeentelijke schuldhulpverlening. Volgens de Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening hebben o.a. verhuurders een meldplicht om betalingsachterstanden te melden. De gemeente heeft daarmee een regierol in het voorkomen en oplossen van (problematische) schulden en vooral voorkomen dat het tot een uitzetting komt. En dat kan altijd voorkomen worden.Wat zou je willen zeggen tegen andere organisaties die hier iets in kunnen betekenen?
In sommige situaties blijft het vasthouden, doorbijten en niet opgeven om te voorkomen dat iemand zijn huis verliest. Iemand staat altijd in zijn of haar recht om het huis te behouden. Ik hoor vrij vaak van hulpverleners dat ze na een melding van betalingsachterstanden na twee keer opgeven als er niet open wordt gedaan. Mensen zijn maatschappelijk aan het verdrinken, dus je moet nog een derde, vierde of vijfde keer langsgaan. Daarnaast moeten gemeenten ervoor zorgen dat het model van meldplicht en de rechten gevolgd wordt, want dan kan het niet meer tot een uitzetting komen.Wat zou er gebeuren als jullie aanpak overal in Nederland zou worden toegepast?
Dan zouden we kunnen stellen dat het aantal huisuitzettingen vanwege betalingsachterstanden naar nul zou gaan.Als je onbeperkt budget en capaciteit zou hebben, wat zou je als eerste doen?
Ja, wat hebben dakloze mensen nodig? Een woning! Helaas zien we nog steeds te veel bemoeienissen van hulpverlening en zorg in woonsituaties. Ik zou me richten op het bouwen van collectieve woonvormen of wooncomplexen, waar sterk wordt ingezet op sociale samenhang. Mensen hebben veel behoefte aan gezamenlijkheid, ook in woonsituaties. We moeten het veel meer samen gaan doen.Stichting Eropaf! laat zien: het kan
Ja, wat hebben dakloze mensen nodig? Een woning!
De Nederlandse overheid beloofde dakloosheid uit te bannen in 2030. Maar dakloosheid kunnen we niet uitbannen als mensen nog steeds dakloos worden.
Preventie is de sleutel. Elke huisuitzetting die wordt voorkomen, bespaart veel menselijk leed en maatschappelijke kosten. Mensen verliezen hun huis door schulden die vaak klein beginnen. Ook vertrekken mensen na druk van verhuurders, zonder te beseffen dat zij rechten hebben.
Toegankelijke juridische ondersteuning is essentieel om mensen te beschermen. Een huisuitzetting mag niet leiden tot dakloosheid. Als een huisuitzetting onvermijdelijk is, moet er alternatieve huisvesting worden aangeboden.
Stichting Eropaf! bewijst al 40 jaar dat het werkt.
Lees meer over de oplossingen voor een Nederland zonder dakloosheid.
